مرتضى مطهرى
377
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
2 . معقولات ثانيه يادآورى بحث ما دربارهء معقولات اوليه و معقولات ثانيه بود . گفتيم كه معقولات اوليه همان چيزهايى هستند كه يا خودشان مقولهاند يا داخل در مقولاتند و بالاخره در رديف مقولاتند و به اصطلاح ديگر همانها هستند كه به آنها ماهيات مىگوييم ؛ و اما معقولات ثانيه نوعى ديگرند ، يك سلسله معانى و مفاهيم هستند ولى غير از آنها هستند و نوع ديگرند . معقولات اوليه مستقيما از راه تماس ذهن با واقعيت آنها براى ذهن حاصل شدهاند . قهرا از اين جهت بحث معقولات اوليه ادامه بحث وجود ذهنى مىشود ؛ يعنى اشياء و واقعيتها كه در خارج هستند به هر نسبت و در حدودى كه ذهن انسان از راه حواس ( حواس بيرونى نسبت به اشياء بيرونى و حواس درونى نسبت به واقعيات درونى ) با آنها تماس پيدا مىكند از آنها صورتبردارى مىكند . اين صورتها صورت مستقيم اشياء هستند و تفاوتشان فقط به نحوهء وجود است و به يك اعتبارى - كه در « وجود ذهنى » گفتيم - همان اشياء هستند كه در ظرف ذهن وجود پيدا مىكنند ؛ يعنى همان اشيائى كه وجودى در خارج دارند وجود ديگرى در ظرف